Kranslegging 4 mei en boodschap van burgemeester

Beste inwoners van Heerenveen,

De vierde mei van dit jaar heeft een bijzonder karakter, omdat het de vijfenzeventigste keer is dat we de gevallenen van de Tweede Wereldoorlog herdenken. Herdenken dat wij nu, dankzij de mannen en vrouwen die in de Tweede Wereldoorlog hun leven gaven, in vrijheid kunnen leven.

Dit jaar neemt het herdenkingsmoment een heel andere wending, waardoor we niet gezamenlijk kunnen stilstaan bij dit bijzondere moment. Dat wil zeggen, het is bijzonder dat we niet kunnen samenkomen om te herdenken. Daarom is het goed om toch een manier te vinden om vorm te geven aan de twee minuten stilte. Ieder voor zich, maar wel samen op hetzelfde tijdstip.

De herdenkingsbijeenkomsten met de stille tocht die daar aan voorafgaat, maken ieder jaar veel indruk op mij. Het plechtige van een stille tocht, de toespraken en gedichten, de grote betrokkenheid van de veteranen, het inluiden van de momenten van stilte en het daarop volgende Wilhelmus dat klinkt; dat is pakkend.
Het herdenken en stilstaan bij hoe waardevol het is om te kunnen leven in vrijheid doen we niet iedere dag. Immers, we leven al jaren in vrijheid in Nederland.
En dan is het moeilijk om ons voor te stellen dat het ook anders kan zijn en hoeveel verschillende generaties gebukt gingen onder onderdrukking en angst.

Verhalen doorgeven

Hoe anders het destijds was kunnen niet veel mensen meer navertellen. Want de generatie die de Tweede Wereldoorlog meemaakte wordt steeds kleiner. We weten dat over een paar jaar de laatste ooggetuigen zijn overleden. Het is en blijft van belang om hun verhalen te kennen, de bijzondere verhalen maar ook die van de ‘gewone’ mannen en vrouwen en kinderen. Want juist de herinneringen van eigen vaders, moeders, pakes en beppes spreken het meest tot de beleving. Zolang die verhalen er zijn en worden doorgegeven blijven we er ook bij stilstaan. Het is als de Joodse uitdrukking bij het gebed voor de overledenen die luidt:
“Zolang wij ze blijven herdenken, blijven ze leven. Pas als we niet meer aan ze denken, zijn ze er ook echt niet meer.”

Herdenken doen we in elk geval op het korte moment van stilte op 4 mei. En voor steeds meer mensen geldt dat ook voor 15 augustus, de datum van de bevrijding van het toenmalige Nederlands-Indië. Die momenten gedenken we alle mensen die gevallen zijn in de strijd tegen onderdrukking en geweld. Maar het zijn ook momenten van bezinning op de wereld van vandaag.
Hoe kunnen wij medemensen steunen die lijden onder geweld, dictatuur, honger en gebrek? Hoe geven we inhoud aan onze menselijkheid? Ieder mag dat op zijn eigen wijze doen, heeft een eigen persoonlijk antwoord op deze indringende vraag. Dat is het grote voorrecht dat wij hebben. Wij zijn vrij!

Andere lading in 2020

Vrijheid heeft in de afgelopen maanden óók een andere lading gekregen. Want in de wereld van nu leven we met de dreiging van de pandemie die Corona heet. Een heel andere vijand. Op enig moment zullen we ook stilstaan bij de slachtoffers die hierbij vallen.
We zullen gaan spreken over voor en na de crisis zoals onze grootouders spraken over voor en na de oorlog.

De dodenherdenking van 2020 zal voor altijd een heel bijzonder moment zijn om op terug te kijken. De eerste keer dat er geen samenkomst is, maar dat we toch gezamenlijk stil zijn.
Misschien zijn juist daardoor de twee minuten stilte dit jaar indrukwekkender dan anders.
Puurder door de stilte.

Herdenken doen we op deze vierde mei niet gezamenlijk, maar toch samen!

Tjeerd van der Zwan, burgemeester