Toespraak burgemeester tijdens Dodenherdenking 2017

Tijdens de Dodenherdenking op 4 mei 2017 hield burgemeester Tjeerd van der Zwan bij het monument aan de Van Maasdijkstraat de onderstaande toespraak.

Alleen de uitgesproken tekst geldt. 

 

Jongens en meisjes, dames en heren,

Fijn dat jullie hier allemaal zijn!

Sinds de bevrijding herdenken wij elk jaar op 4 mei alle mannen en vrouwen die in de Tweede Wereldoorlog hun leven gaven voor onze vrijheid. Ook herdenken wij allen die daarna voor vrede en vrijheid zijn gevallen. Vaak op vreemde bodem, ver weg van het moederland, zoals Tim Hoogland en Ronald Groen, de vredessoldaten waar kapitein Richard de Jong net over sprak.

Hier, bij ons, in Nederland, in Heerenveen is het hebben van vrijheid niet iets waar wij heel vaak bij stil staan. Wij leven tenslotte al meer dan zeventig jaar in vrijheid. En voor wie in vrijheid geboren is en voor wie vrij zijn heel normaal is, is het moeilijk om te beseffen dat het ook anders kan. Om onze vrijheid echt op zijn waarde te kunnen schatten, moet je toch wat weet hebben van de tijd dat die vrijheid er niet was. Daarom is het zo belangrijk om over die tijd te blijven praten en ervaringen met elkaar te blijven delen.

Want persoonlijke verhalen van dichtbij hebben de meeste zeggingskracht. Zoals het wrede verhaal van de kleine Ies Leefsma. Een verhaal dat onlosmakelijk verbonden is aan de hier vorig jaar geplaatste gedenksteen voor de Joodse oorlogsslachtoffers uit Heerenveen. Of het onlangs verschenen boek “Matzes en Mie”. Hierin beschrijven Marijke en Frits Barend de indrukwekkende geschiedenis van hun beider families, die zowel door de Holocaust als door de Japanse oorlogsterreur werden getroffen.

Daarom ook koester ik de verhalen van mijn moeder, die mij vertelde over haar tijd in het Jappenkamp in het toenmalig Nederland-Indië. En daarom ook geef ik die verhalen ook weer door aan mijn kinderen. Want zoals een Joodse uitdrukking bij het gebed voor de overledenen luidt: “Zolang wij ze blijven herdenken, blijven ze leven. Pas als we niet meer aan ze denken, zijn ze er ook echt niet meer.”

Maar met die persoonlijke verhalen willen we ook iets anders zeggen, namelijk: “Dit nooit meer: Nooit meer rassenwaan, nooit meer vernietigingsoorlog en tientallen miljoenen doden; nooit meer een dictatuur die het paradijs op aarde belooft, maar daarvoor wel van gewone mensen moordzuchtige instrumenten maakt.” Al die persoonlijke verhalen zeggen: “Dit nooit meer!” Maar ondanks de lessen van de geschiedenis zijn er nog altijd mensen die iedere dag te maken hebben met oorlogsgeweld. Laten we vandaag daarom ook aan hen denken. Aan al die mannen, vrouwen en kinderen die in angst en onderdrukking moeten leven. Aan al die ouders die niet weten of ze hun kinderen veilig groot kunnen brengen.

Daarom is het komende moment van stilte niet alleen een moment van herdenken en terugkijken, maar ook van bouwen aan een nieuwe wereld, een wereld zonder angst, zonder oorlog en zonder onderdrukking.