Asbest

Asbest is de verzamelnaam voor verschillende soorten zeer kleine, naaldachtige vezels. Deze vezels zijn niet te zien met het blote oog. Het materiaal is sterk, goedkoop, isolerend en brandwerend. Daarom werd asbest na de oorlog tot 1994 gebruikt in een groot aantal verschillende soorten bouwmaterialen zoals golfplaten, platte dakleien en som bitumen. Bij verbouwingen, renovaties en sloopwerk hebben veel inwoners daarom te maken met asbesthoudende materialen in woningen.

Asbest is alleen gevaarlijk als losgeraakte vezels worden ingeademd. Deze kunnen na inademing diep in de longen doordringen en vele jaren later nog long-, longvlies- of buikvlieskanker veroorzaken. De kans op kanker hangt af van de hoeveelheid vezels die iemand heeft ingeademd. Mensen die jarenlang veel asbesthoudende vezels hebben ingeademd, lopen het grootste risico. Dit zijn bijvoorbeeld mensen die in de bouw, de scheepsbouw, de mijnbouw of de asbestverwerkende industrie hebben gewerkt. Als u eenmalig of gedurende korte tijd in aanraking bent geweest met asbestvezels, zoals bijvoorbeeld bij een brand, is het risico klein.

Ja, in Nederland sterven jaarlijks zo’n 700 mensen aan kanker door (vooral beroepsmatige) blootstelling aan asbest.

Asbest heeft een vezelige structuur en een witte tot lichtgrijze kleur. In de meeste huizen die gebouwd zijn tussen 1945 en 1993 is materiaal met asbest gebruikt, bijvoorbeeld in golfplaten voor schuurtjes. Wilt u weten waar u mogelijk asbest in en om het huis tegen kan komen? Kijk dan op de pagina: heb ik asbest in mijn pand van het Informatiepunt Leefomgeving.

Als uw huis, schuur of bedrijf vóór 1994 gebouwd is, kan er asbest in de dakbedekking zitten. Asbest kan in de volgende soorten dakbedekking zitten: golfplaten, dakleien of bitumen. Zo controleert u of er asbest in uw dak zit:

Golfplaten

Golfplaten die gemaakt zijn vóór 1994, kunnen asbest bevatten. U controleert dit door naar de codes op de platen te kijken (vaak op de één-na-laatste golfplaat).

Dakpannen of riet

De dakbedekking bevat geen asbest.

Dakleien

Er is kans op asbest. Laat een stukje (monster) van uw dak controleren door een laboratorium. Zo weet u zeker of er asbest in het dak zit. Zoek een laboratorium waarbij u een pakket kunt bestellen om zelf een monster te nemen.

Er zijn twee soorten asbest: hechtgebonden en niet-hechtgebonden asbest. Bij hechtgebonden asbest zitten de asbestvezels stevig vast in het materiaal. Is het materiaal in goede staat en wordt het niet bewerkt of gesloopt? Dan komen er nauwelijks vezels vrij.
Bij niet-hechtgebonden asbest zitten de asbestvezels niet vast aan het materiaal. De vezels kunnen dan bij verwijdering gemakkelijk vrijkomen. Daardoor zijn de gezondheidsrisico’s veel groter. Een voorbeeld hiervan is spuitasbest dat werd gebruikt om constructies brandwerend te maken. Niet-hechtgebonden asbest mag alleen door een gecertificeerd asbestverwijderingsbedrijf verwijderd worden. Kijk voor meer informatie hierover op de website van de Stichting Certificatie Asbest

Het verzekeren van een asbestdak wordt steeds moeilijker. Verzekeraars bieden vaker geen goede dekking meer aan of premies worden hoger. Dakvervanging na brand, hagel of storm wordt nauwelijks of niet meer vergoed en opruimschade wordt steeds kritischer beoordeeld.

De verantwoordelijkheid voor het opruimen van asbest ligt bij de eigenaar van het terrein. Hij kan hiervoor contact opnemen met zijn verzekeraar. De gemeente is verantwoordelijk voor het zo snel mogelijk opruimen van asbesthoudende delen op straat en in openbare gelegenheden. Ook ziet de gemeente er op toe dat de asbesthoudende delen op het terrein van particulieren tijdig en goed wordt opgeruimd en een inspecteur een asbestvrij-verklaring afgeeft.

(Golf)platen van asbestcement knappen bij verhitting kapot. De vrijgekomen asbestvezels verspreiden zich door de lucht boven het vuur en dwarrelen verderop neer. Dit kan dichtbij de brand zijn, maar soms ook tot honderd meter afstand van de brand. De scherven en flintertjes van de (golf)platen kunnen bovendien breken als er op gelopen of gereden wordt. Het vrijkomen van deze vezels vlak boven de grond leidt nauwelijks tot inademing ervan. Ook is de rook die vrijkomt bij een asbestbrand niet gevaarlijker dan de rook bij een brand zonder asbest. Rook is nooit gezond.
Maar om te voorkomen dat de scherven breken en vezels onbewust in uw woning of auto terechtkomen, is het belangrijk dat niemand op het besmette gebied loopt. Hierdoor wordt voorkomen dat het asbesthoudende materiaal door mensen, bijvoorbeeld onder schoenen, wordt verspreid. Wanneer deeltjes in een woning komen, kunnen ze gemakkelijk omhoog zweven en ingeademd worden.

Maak schoon met een doek en bewaar deze in een plastic zak. Die kunt u later aan de opruimers meegeven. Gebruik in ieder geval NIET uw stofzuiger. De asbestvezels zijn zo klein dat ze niet in de stofzuigerzak worden tegengehouden. De diameter van een asbestvezel is namelijk 2000 maal kleiner zijn dan een menselijke haar. Vergeet uw schoenen niet en spoel zolen buiten af.

Neem contact op met uw verzekeraar, deze zal meestal de opruimwerkzaamheden en de schadeafhandeling oppakken. De aanwezigheid van asbestverdachte materialen moet namelijk door een gecertificeerd bedrijf worden vastgesteld. Een andere gecertificeerd bedrijf moet de exacte grenzen van het besmette gebied vaststellen en dit gebied afzetten. Specialisten ruimen de brokstukken daarna zo snel mogelijk op. Een inspecteur van een deskundig bureau geeft na goedkeuring een asbestvrij-verklaring af. Pas daarna kunt het terrein weer vrij gebruiken.

Om de mensen te beschermen die tijdens hun werk in aanraking kunnen komen met asbest, worden strenge maatregelen genomen. De Inspectie SZW (voormalige Arbeidsinspectie) en de gemeente controleren hierop. Om te voorkomen dat werknemers via hun werkkleding asbestvezels mee naar huis nemen dragen zij verplicht beschermende kleding: de bekende ‘witte pakken’. Als u ziet dat mensen in witte pakken asbest verwijderden, dan kan dat er bedreigend uitzien. Maar het betekent juist dat men zorgvuldig en veilig omgaat met asbest.

• Slopen en asbest in Heerenveen
• Rijksoverheid over asbest
• Stichting Certificatie Asbest