Bestrijding eikenprocessierups

De eikenprocessierups kan in de zomermaanden (juni-juli-augustus) voor overlast zorgen.

Bestrijding

De bestrijding bestaat uit het verwijderen van de rupsen en nesten. Hierbij worden ook de coronamaatregelen goed in acht genomen. De medewerkers van de gemeente sporen de nesten en rupsen op. Waar nesten zijn aangetroffen, worden de bomen gemarkeerd met een lint. Een gespecialiseerd bedrijf verwijdert in opdracht van de gemeente zo snel mogelijk de rupsen en nesten.

De methode die hierbij wordt gebruikt bestaat uit het opzuigen van de rupsen en de nesten met een speciaal ontwikkelde zuiginstallatie. De rupsen én het nestmateriaal worden veilig verwijderd en afgevoerd. Deze bestrijding gaat door totdat de alle nesten zijn opgeruimd. Lage nesten die worden aangetroffen en niet meteen kunnen worden opgeruimd worden met lijmspray ingespoten. Hiermee wordt voorkomen dat de brandharen zich verder verspreiden in de berm.

Algemene informatie en veel gestelde vragen over de eikenprocessierups vindt u op de website van het kennisplatform processierups.

Inzet van nematoden

Op een beperkt aantal locaties zijn de rupsen eerder dit jaar bestreden met nematoden (aaltjes). We kiezen bewust om niet het bacteriepreparaat Xentari of chemische middelen te gebruiken. De behandeling met nematoden is een vorm van biologische bestrijding die de minste schade geeft aan overige insecten, vlinders of vogels. De nematode parasiteert op de rups, waardoor de rups dood gaat. Een gespecialiseerd bedrijf voert de werkzaamheden uit voor de gemeente. Na ongeveer twee weken wordt de behandeling herhaald. De werkzaamheden gebeuren ’s avonds en ’s nachts; de nematoden zijn dan het meest optimaal inzetbaar omdat ze onder invloed van daglicht niet kunnen leven.
Er zijn zorgvuldig 11 locaties met eiken geselecteerd die preventief met de nematoden worden behandeld. Deze locaties hebben een verhoogd risico en/of worden intensief gebruik (wegen). De methode wordt selectief toegepast omdat er ook nadelen aan kleven, dit is onder andere dat de methode kostbaar is, tijdrovend en enig geluidsoverlast kan geven. Daarnaast zijn de jonge rupsen niet altijd goed zichtbaar, wat de behandeling bemoeilijkt.

Aanwonenden zijn met een bewonersbrief (PDF 677 kB) geïnformeerd, de 11 locaties zijn op het kaartje weergegeven.

Inzet natuurlijke vijanden

Naast de gerichte bestrijding met nematoden treft de gemeente maatregelen om andere natuurlijke vijanden te stimuleren. Een goed voorbeeld hiervan is het nestkastenproject, lees erover in de nieuwsbrief (PDF 272 kB). In maart zijn 500 nestkasten in onze gemeente opgehangen als stimulans voor kool- en pimpelmezen. Ook worden onze bermen daar waar mogelijk verder ontwikkeld tot bloemrijke bermen, met bloemen geschikt voor sluipwespen, zweefvliegen en andere insecten.
Wilt u weten wat u zelf in uw tuin kunt doen om de natuurlijke vijanden van de eikenprocessierups te stimuleren, kijk voor tips op bijvoorbeeld de site van de vogelbescherming.

Met deze maatregelen worden de natuurlijke vijanden gestimuleerd zich te ontwikkelen. Echter vraagt een goed natuurlijk evenwicht tijd van meerdere seizoenen en jaren waarin planten, vlinders en insectensoorten zich kunnen vestigen en ontwikkelen.

Op enkele locaties wordt de combinatie van nestkasten en bestrijding met nematoden gemaakt. In de loop van het seizoen kunnen we de situaties vergelijken en mogelijk conclusies trekken uit de verschillen (alleen nestkasten, nestkasten én nematoden, alleen nematoden) voor toekomstige bestrijding.

Over de rups

De nesten van de eikenprocessierups bevinden zich op eiken. De rupsen kunnen zorgen voor jeuk en irritaties aan huid, ogen en luchtwegen, zowel bij mensen als bij dieren.

Herkennen van nesten

De nesten bevinden zich op de stam of op dikkere takken van eikenbomen, vaak in een oksel en meestal aan de zonzijde. Het nest bestaat uit dichte spinsels van vervellinghuidjes met brandharen en uitwerpselen. Ook blijven de brandharen van de nesten nog lang last geven bij contact met huid, ogen of bij inademen. Daarom worden alle nesten verwijderd, ook als er geen rupsen meer zijn.

Dit jaar zijn er landelijk, en ook in Heerenveen, veel nesten en rupsen die laag aan de stam zitten. Voor wandelaars, fietsers en andere recreanten en ook voor loslopende dieren (honden) blijft het dus belangrijk om goed op te letten bij het betreden van de bermen. Actuele informatie vindt u op de website van het kennisplatform processierups.

Levenscyclus

Mede afhankelijk van de weersomstandigheden komen de eerste rupsen in april uit de eitjes, ze zijn dan oranjeachtig van kleur. Na een aantal vervellingen zijn de rupsen in juli volgroeid. Daarna verpoppen ze tot een onopvallende grijze nachtvlinder. Begin september leggen de vrouwtjes eitjes in de toppen van de eiken. Hiermee is de cyclus rond. Na de derde vervelling, ongeveer tussen half mei en eind juni, krijgen de rupsen brandharen. In deze periode geven de rupsen in meer of mindere mate overlast.

Klik op de afbeelding om te vergroten

Gezondheidsklachten

Direct contact met de rups of het nest is daarvoor niet nodig. De brandharen kunnen door de wind meegevoerd worden waardoor ze op de huid of in kleding terecht komen. Klachten verdwijnen meestal binnen twee weken. Neem bij ernstige klachten contact op met de huisarts. Meer informatie over de gezondheidseffecten vindt u op de website van de GGD Fryslân.

Melden

Melden eikenprocessierups bij gemeentelijke bomen

Heeft u de eikenprocessierups in uw omgeving gezien of vermoedt u dat u de rups heeft gezien bij gemeentelijke eikenbomen? Neem dan contact op met de gemeente Heerenveen op telefoonnummer 14 05 13 of Whatsapp met (06) 14 39 95 59. Wilt u direct een melding maken? Dat kan met het meldingsformulier.

Eikenprocessierups op niet-gemeentelijke bomen

Verwijderen van rupsen en nesten in opdracht van de gemeente gebeurt alleen bij de bomen in eigendom van de gemeente. Bij andere bomen, bijvoorbeeld van Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten of uw eigen eigendom is de eigenaar zelf verantwoordelijk voor de maatregelen tegen overlast. Bij de eikenprocessierups is het raadzaam om de juiste voorzorgsmaatregelen te nemen en een gespecialiseerd bedrijf de bestrijding te laten uitvoeren.